Ginamit ng mga Amerkano ang aralang bayan upang maibuklod ang Pilipinas sa pagsakop ng America. Talakay ni Emmanuel Franco Calairo.

Si Leonor Rivera bilang Maria Clara, at si Josephine Bracken bilang Salome, ang kapuso ni Elias, sa panulat ni Jose Rizal. Sanaysay ni Dolores S. Feria na kinuro ni Sandy Caagbay ng University of the Philippines.

Iminulat ni Paciano Mercado ang kapatid na Jose sa mga panulat ng martyr na pari, na tinularan nito sa pag-iisip at panulat. Sanaysay ni Petronilo B. Daroy na sinuri ni Jonathan Ross Fauni.

Gaya ni Hamlet, si Rizal ay mahiyain, mahilig mag-isa at umiwas sa marahas. Sanaysay ni Miguel de Unamuno y Jugo, manunulat na Espaniol, sinuri ni David Perez.

Sanaysay ni Adrian Cristobal tungkol sa paggamit ni Jose Rizal ng panulat upang maitaguyod ang kanyang adhikain sa politica. Sinuri ni Adrian Villaflor ng UP.

Ang halaga ni Elias, ang lalaking makapagpapasimuno sa himagsikan, sa paningin ni Jose Rizal. Sanaysay ni Adrian Cristobal na kinuro ni Jose Alfonso C. Miras.

Ang 2 yugto sa buhay ni Jose Rizal, binansagan na 'filibustero' ng mga Espanyol. Sanaysay ni Jose Ma. Sison, ang nagtatag ng Partido Komunista ng Pilipinas. Pagsusuri ni Jose Alfonso C. Miras.

Sa kanyang sulat kay Pablo Pastells, frayleng Jesuit, at dating guro niya sa Ateneo, sinalungat ni Jose Rizal ang pangaral ng Simbahan na hindi ito nagkakamali tungkol sa religion. Pag-usisa ni Eugene Hessel, Malaya Vene at M. Sacopla.

Kasaysayan ng tahanan ng 'Turumba' sa paanan ng Sierra Madre sa Laguna, isinama ng mga frayleng Franciscan sa Paete nuong 1588 ngunit nakapagsarili sa tiyaga at sipag nuong 1676.

Ang pinagmulan ng pamayanan ng Cavinti, Laguna, sa kasalan ng mga Aeta, - hinahabol ang babae, lulundag magkasabay sa ilog, at hawak-hawak ang binti.